Νέα‎ > ‎

Πρόγραμμα Νέων Αγροτών : Θα έχουμε βεντέμα ή θα πιάσει ο δάκος;

 



Το άρθρο διατίθεται  και σε μορφή pdf [Λήψη]
Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερόμενων που θέλουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών έχει αναπτυχθεί σχετικό εργαλείο σε μορφή λογιστικού φύλλου, με έκδοση τόσο για το Microsoft Excel (διαθέσιμη από 17/11/2013) όσο και για το OpenOffice Calc.
Μπορείτε να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας και με τη χρήση του να κάνετε μία πρώτη εκτίμηση της δυνατότητας ένταξης σας στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών, των μορίων που συγκεντρώνεται και το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης που θα λάβετε εάν ενταχθείτε.
Το εργαλείο προσφέρεται για μία αρχική αξιολόγηση, σε κάθε περίπτωση πρέπει να απευθύνεστε σε γεωπόνο μελετητή καθώς το εργαλείο αυτό δεν τον υποκαθιστά.
Το παρόν άρθρο πρόκειται να ανανεώνεται τακτικά προκειμένου να ενσωματώνονται νεότερες πληροφορίες καθώς αυτές θα γίνονται διαθέσιμες.
Πρόγραμμα Νέων Αγροτών
Θα έχουμε βεντέμα ή θα μας πιάσει ο δάκος;                    


Εισαγωγή

Πρόγραμμα Νέων Αγροτών : Θα έχουμε βεντέμα ή θα μας πιάσει ο δάκος;
    Στις 8 Ιουλίου 2013 το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε νέα προκήρυξη του προγράμματος Νέων Αγροτών ύψους 100 εκ. ευρώ. Το πρόγραμμα Νέων Αγροτών χρηματοδοτεί νεοεισερχόμενους στην αγροτική παραγωγή, κάτω των 40 ετών, με σκοπό την ανάπτυξη της εκμετάλλευσης τους. Εντός της ερχόμενης εβδομάδας αναμένεται να υπογραφή η σχετική ΚΥΑ και αναμένεται να προκηρυχθεί μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 2013. Η περίοδος υποβολής αιτήσεων πρόκειται, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες να λήξει στις 31 Μαΐου 2013. Το ερώτημα που τίθεται στον υπότιτλο σχετίζεται με τον προβληματισμό πολλών ενδιαφερόμενων για το αν θα πρέπει να ενταχθούν στο αναμενόμενο πρόγραμμα Νέων Αγροτών ή όχι.
    Το ενδιαφέρον για το πρόγραμμα γενικά είναι μεγάλο, όχι μόνο διότι πολλοί είναι αυτοί σήμερα οι οποίοι σκέφτονται την ενασχόληση με την αγροτική παραγωγή ως μία λύση στο πρόβλημα της ανεργίας και της πτώσης του τζίρου σε κλάδους όπως οι κατασκευές, αλλά και γιατί το τελευταίο τέτοιο πρόγραμμα προκηρύχθηκε πριν από σχεδόν 5 χρόνια, στις αρχές του 2009. Δεν είναι ωστόσο και λίγες οι φωνές ενάντια στο πρόγραμμα αυτό, είτε διότι θεωρούν το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης που παρέχεται μικρό για την επίτευξη των στόχων που τίθενται (στην παρούσα προκήρυξη οι Νέοι Αγρότες θα λάβουν το πολύ 20.000 ευρώ), είτε διότι θεωρούν ότι οι εξελίξεις και η κυβερνητική πολιτική στον αγροτικό τομέα είναι τέτοιες που οδηγούν σε μαρασμό το επάγγελμα του αγρότη.
    Στο παρόν άρθρο θα επιχειρηθεί μία γενική παρουσίαση του κλίματος που υπάρχει σήμερα στον αγροτικό χώρο και στη συνέχεια μία παρουσίαση του αναμενόμενου προγράμματος. Το παρόν άρθρο εκ των πραγμάτων δεν επαρκεί για να βοηθήσει τον όποιο ενδιαφερόμενο να λάβει αποφάσεις. Στοχεύει περισσότερο στο να δώσει κάποιες κατευθύνσεις για σκέψη. Η συνεργασία με γεωπόνο μελετητή είναι πάντα απαραίτητη, προκειμένου να εξεταστούν διεξοδικά και κατά περίπτωση οι προοπτικές της όποιας επένδυσης.

Προοπτικές αγροτικού τομέα, η νέα ΚΑΠ και ο νέος τρόπος φορολόγησης των αγροτών

Τιμές αγροτικών προϊόντων και εισροών (λιπάσματα κ.α.)

    Σε διεθνές επίπεδο αναμένεται διαρκής αύξηση της τιμής των τροφίμων καθώς ο αυξανόμενος παγκόσμιος πληθυσμός και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου θα αυξήσουν τη ζήτηση τροφίμων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμών Τροφίμων εκτιμά ότι μέχρι το 2050 θα πρέπει να επιτευχθεί μία αύξηση στην παραγωγή τροφίμων της τάξης του 70%. Δεδομένων των φυσικών περιορισμών (διαθέσιμο νερό, κλιματικές αλλαγές κτλ) και του ανταγωνισμού χρήσης γης για άλλες καλλιέργειες, όπως βιοκαύσιμα και βιομηχανικές καλλιέργειες (π.χ. βαμβάκι, λινάρι), αναμένεται να υπάρξει μία διαρκής αύξησης της τιμής των αγροτικών προϊόντων. Η τάση αυτή ήδη καταγράφεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
    Ωστόσο σε εθνικό επίπεδο αυτές οι αυξήσεις, για διάφορους λόγους, δεν περνάνε πάντα στον αγρότη. Οι αποδυναμωμένες συνεταιριστικές δομές αδυνατούν να παίξουν σήμερα τον ρόλο τους στην εμπορία των αγροτικών προϊόντων. Επίσης οι αυξητικές τάσεις στις τιμές των αγροτικών προϊόντων δεν αφορούν όλα τα αγροτικά προϊόντα. Για παράδειγμα η τιμή του ελαιολάδου τα τελευταία έχει υποχωρήσει ως αποτέλεσμα της σημαντικής αύξησης της Ισπανικής παραγωγής ελαιολάδου, ενώ παράλληλα η καλλιέργεια επεκτείνεται δυναμικά και σε χώρες εκτός της Μεσογειακής λεκάνης όπου καλλιεργείται παραδοσιακά η ελιά.
Παράλληλα βλέπουμε ότι αυξάνονται και οι τιμές των λιπασμάτων και άλλων εισροών, τόσο σε διεθνές επίπεδο (Διάγραμμα 1) όσο και σε εθνικό επίπεδο (Διάγραμμα 2). Παρατηρούμε μάλιστα ότι η αύξηση της τιμής των κύριων λιπασμάτων (ουρία, φωσφορικό διαμμώνιο, κάλιο) είναι μεγαλύτερη από την αύξηση στις τιμές των κύριων αγροτικών προϊόντων (σιτάρι, ρύζι, καλαμπόκι).
Μεταβολές τιμής βασικών λιπασμάτων και δημητριακών σε σχέση με το 2001


Διάγραμμα 1: Μεταβολές τιμής βασικών λιπασμάτων και δημητριακών σε σχέση με το 2001 (Πηγή: Προσαρμογή από FAO, The State of Food Insecurity in the World, 2011)

    Στην Ελλάδα, αν και οι τιμές των τροφίμων από το 2005 μέχρι το 2012 αυξήθηκαν κατά περίπου 17% (Διάγραμμα 3), οι τιμές των αγροτικών προϊόντων μειώθηκαν κατά το ίδιο περίπου ποσοστό, παρουσιάζοντας ωστόσο μία σταθερότητα κατά τα τελευταία 3 χρόνια (Διάγραμμα 2). Φυσικά ανάλογα με το προϊόν παρατηρούνται σε άλλες περιπτώσεις μειώσεις τιμών, σε άλλες αυξήσεις ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν σημαντικές αυξομειώσεις από χρονιά σε χρονιά. Στις τιμές των αγροτικών εισροών (σπόροι, λιπάσματα κτλ.) παρουσιάζεται μία αύξηση της τάξης του 15% περίπου από το 2009 έως το 2012.

Η οικονομική κρίση και ο αγροτικός τομέας

    Η οικονομική κρίση φυσικά έχει επηρεάσει και τον αγροτικό χώρο. Ωστόσο ο αγροτικός χώρος παρουσίασε και παρουσιάζει μεγαλύτερες αντιστάσεις σε σχέση με άλλους κλάδους της οικονομίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για την Ελλάδα, το αγροτικό εισόδημα μεταξύ 2007 και 2010 γνώρισε πτώση κοντά στο 20%, για να επανέλθει μέσα σε ένα χρόνο σε επίπεδα αντίστοιχα του 2007, όπου και βρίσκεται έως σήμερα. Η ανατροπή αυτή είναι χαρακτηριστική των δυνατοτήτων του τομέα καθώς πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Την περίοδο 2010-2012 χάθηκαν περίπου 58.000 θέσεις εργασίας στον αγροτικό τομέα, μείωση που αντιστοιχεί στο 9,7% των θέσεων εργασίας. Σε σύγκριση όμως με άλλους κλάδους της οικονομίας η μείωση αυτή είναι μικρή.

Εξέλιξη τιμών των γεωργικών εισροών και εκροών


Διάγραμμα 2: Εξέλιξη τιμών των γεωργικών εισροών και εκροών (Πηγή: ΠΑΣΕΓΕΣ, Πρόσφατες εξελίξεις στην αγροτική οικονομίας της Ελλάδος, 2013)

Εξέλιξη των εναρμονισμένων δεικτών τιμών καταναλωτή


Διάγραμμα 3: Εξέλιξη των εναρμονισμένων δεικτών τιμών καταναλωτή (Πηγή: ΠΑΣΕΓΕΣ, Πρόσφατες εξελίξεις στην αγροτική οικονομίας της Ελλάδος, 2013)

    Όπως αναφέρθηκε οι άλλοτε κραταιές συνεταιριστικές δομές του παρελθόντος, αδυνατούν σήμερα να διαδραματίσουν το ρόλο τους με πολλές από αυτές να έχουν σημαντικά οικονομικά προβλήματα. Από την άλλη όμως δεν λείπουν παραδείγματα λειτουργικών και υγειών συνεταιριστικών δομών, όπως ο Συνεταιρισμός Ζαγοράς, η Ένωση Πεζών, η ομάδα παραγωγών ΘΕΣΤΟ, η ΕΒΟΛ, η ομάδα παραγωγών εκτός εποχής κηπευτικών “Ανατολή”, η ΒΙΑΝΑΜΕ και πολλές άλλες περιπτώσεις.
    Η έλλειψη ρευστότητας έχει δημιουργήσει αρκετά προβλήματα τα τελευταία χρόνια με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις να παρατηρούνται καθυστερήσεις στις πληρωμές των αγροτών και δυσκολία από πλευράς αγροτών προμήθειας των πρώτων υλών (σπόροι, λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά προϊόντα κτλ.). Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την εγκατάλειψη κάποιων εκτάσεων, ειδικά σε εντατικές καλλιέργειες όπως τα θερμοκήπια, ή την εφαρμογή μειωμένων καλλιεργητικών φροντίδων με ανάλογα αποτελέσματα στην παραγωγή και την ποιότητα. Η πρόσφατη απόφαση της Τράπεζας Πειραιώς για επανενεργοποίηση των Ανοιχτών Δανείων Αγροτών (γνωστά και ως καλλιεργητικά δάνεια) είναι το πρώτο σημάδι για πιθανή βελτίωση της ρευστότητας των αγροτών.

Η Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική

    Οι αλλαγές που φέρνει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) από το 2014 και ύστερα  οπωσδήποτε θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Αν και τα κύρια σημεία των αλλαγών αυτών είναι γνωστά, δυστυχώς, υπάρχουν ακόμα λεπτομέρειες που παραμένουν άγνωστες. Η Ελλάδα υπέστη μείωση στο ύψος των κονδυλίων που θα πάρει, ωστόσο η μείωση αυτή γενικά χαρακτηρίζεται ως μικρή. Ειδικά για τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης από 4,1 δις θα λάβει 3,7 δις. Αν κανείς σκεφτεί ότι στις αρχές του 2013 παρέμεναν ανεκμετάλλευτα 1,8 δις, καταλαβαίνει κανείς ότι για την Ελλάδα είναι θέμα κυρίως δυνατότητας απορρόφησης των κονδυλίων αυτών και όχι του τελικού τους ύψους.

Άμεσες ενισχύσεις
    Οι οικονομικές ενισχύσεις των αγροτών έχουν δύο κατευθύνσεις. Η μία κατεύθυνση αφορά άμεσες ενισχύσεις οι οποίες καταβάλλονται σε όποιον καλλιεργεί κάποια από τις επιλέξιμες καλλιέργειες. Πρόκειται για αυτό στο οποίο πολλοί αναφέρονται ως “επιδότηση του λαδιού”, “επιδότηση του βαμβακιού κτλ”, “το τσεκ” κτλ. Στόχος για την επόμενη 7ετία είναι να κλείσει η ψαλίδα στο ύψος των επιδοτήσεων που εισπράττουν ανά στρέμμα οι αγρότες, τόσο μεταξύ των κρατών, όσο και εντός των κρατών. Η Ελλάδα είναι ανάμεσα στα κράτη της Ε.Ε. όπου οι αγρότες λαμβάνουν υψηλότερες επιδοτήσεις ανά στρέμμα σε σχέση με το μέσο όρο της Ε.Ε. Για αυτό το λόγο την επόμενη 7ετία οι επιδοτήσεις αυτές θα είναι μειωμένες κατά 12%.
    Καθώς όμως στόχος είναι η σύγκλιση στο ύψος της επιδότησης ανά στρέμμα που εισπράττει ο κάθε παραγωγός, κάποιοι θα δουν την επιδότηση που θα λαμβάνουν να αυξάνεται, ενώ άλλοι θα τη δουν να μειώνεται. Η σύγκλιση πρέπει να πραγματοποιηθεί σε επίπεδο περιφέρειας. Μη συγχέουμε όμως τις διοικητικές περιφέρειες με τις περιφέρειες της ΚΑΠ. Εδώ με τον όρο περιφέρεια μπορεί να νοείται και μία ομάδα καλλιεργειών. Η Ελλάδα προσανατολίζεται να δημιουργήσει δύο περιφέρειες, μία στην οποία θα ανήκει η φυτική παραγωγή και μία στην οποία θα ανήκουν οι βοσκότοποι (κτηνοτροφία). Έτσι αναμένεται στις περιοχές της Κρήτης και των Ιονίων οι περισσότεροι να δουν το ύψος της επιδότησης που λαμβάνουν να μειώνεται, ενώ στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία να δουν την επιδότηση τους να αυξάνεται. Το ζητούμενο είναι το 2019, όλοι οι γεωργοί να παίρνουν την ίδια επιδότηση ανά στρέμμα που καλλιεργούν και όλοι οι κτηνοτρόφοι να παίρνουν την ίδια επιδότηση ανά στρέμμα βοσκότοπου που χρησιμοποιούν.
    Το σχέδιο των δύο περιφερειών που επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης παρουσιάζει το πλεονέκτημα, λόγω της απλότητας του, του μικρότερου διοικητικού κόστους και του περιορισμού των λαθών. Ως προς το ποσό που θα λαμβάνουν οι δικαιούχοι, τα σενάρια που κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή μιλάνε για κάπου στα €45 ανά στρέμμα για τις καλλιέργειες και τα €11 ανά στρέμμα για τους βοσκότοπους. Ως έτος βάσης για τη διαμόρφωση των δικαιωμάτων τίθεται το 2014 ενώ οι επιδοτήσεις θα δοθούν με το νέο καθεστώς από το 2015. Η προσαρμογή θα είναι σταδιακή μέχρι το 2019, συνεπώς οι αγρότες κάθε χρόνο θα λαμβάνουν διαφορετικό ποσό επιδότησης μέχρις ότου επιτευχθεί η τελική σύγκλιση εντός των περιφερειών το 2019.
    Η επιδότηση αυτή θα είναι η “βασική”. Στόχος της Ε.Ε. είναι επίσης μία πιο φιλική στο περιβάλλον γεωργία. Για αυτό και μέρος της επιδότησης που θα λαμβάνουν οι αγρότες στην Ευρώπη θα συνδέεται με την εκπλήρωση κάποιων περιβαλλοντικών όρων. Πρόκειται για το λεγόμενο “πρασίνισμα”. Πάνω στη βασική επιδότηση θα προστίθεται και η επιδότηση για το πρασίνισμα, διαμορφώνοντας το τελικό ύψος της επιδότησης που θα εισπράττει ο αγρότης. Για να πιάσει τα κριτήρια του πρασινίσματος ο αγρότης θα πρέπει να ακολουθεί μία από τις παρακάτω τρεις πρακτικές:
  1. Διατήρηση μόνιμων χορτολιβαδικών εκτάσεων
  2. Όταν οι αρόσιμες εκτάσεις του αγρότη υπερβαίνουν τα 100 στρέμματα θα πρέπει να πραγματοποιεί τουλάχιστον 2 καλλιέργειες και τουλάχιστον 3 καλλιέργειες όταν οι αρόσιμες εκτάσεις του υπερβαίνουν τα 300 στρέμματα. Η κύρια καλλιέργεια πρέπει να καλύπτει το 75% το πολύ των αρόσιμων εκτάσεων και οι δύο κύριες καλλιέργειες το 95% το πολύ των αρόσιμων εκτάσεων.
  3. Διασφάλιση μιας «περιοχής οικολογικής εστίασης» ίσης τουλάχιστον με το 5% των αρόσιμων εκτάσεων της εκμετάλλευσης, δηλαδή περιθώρια των αγρών, φράκτες, δέντρα, εκτάσεις σε αγρανάπαυση, χαρακτηριστικά τοπίου, βιότοποι, ζώνες ανάσχεσης, εκτάσεις δασοφύτευσης.
    Αγρότες οι οποίοι ήδη εφαρμόζουν φιλικές στο περιβάλλον πρακτικές, όπως η βιολογική γεωργία, δεν απαιτείται να καλύπτουν κάποια από τις παραπάνω απαιτήσεις. Χονδρικά το πρασίνισμα θα αυξάνει τη βασική επιδότηση κατά περίπου 50%.
    Στη νέα ΚΑΠ προβλέπεται και ένα ειδικό καθεστώς για τις μικρές εκμεταλλεύσεις. Όσοι ενταχθούν θα λαμβάνουν ετήσια ενίσχυση που καθορίζεται από το κράτος μέλος και που θα κυμαίνεται από €500  έως €1.250, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εκμετάλλευσης. Όσοι ενταχθούν στο καθεστώς αυτό εξαιρούνται από ελέγχους, τις απαιτήσεις της πολλαπλής συμμόρφωσης και του πρασινίσματος. Στο σημείο αυτό είναι άγνωστες οι προθέσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
    Επιπλέον στήριξη μπορούν να λάβουν και οι καλλιεργητές πρωτεϊνούχων φυτών, με τον Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Τσαυτάρη να έχει ήδη μιλήσει για την πρόθεση του υπουργείου να στηρίξει την παραγωγή ψυχανθών για τη κτηνοτροφία. Στόχος η μείωση των εισαγωγών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών και η εξασφάλιση φθηνότερων ζωοτροφών για την εγχώρια κτηνοτροφία. Το ποσό που μπορεί να διατεθεί προς τις καλλιέργειες μπορεί να είναι μέχρι 40 εκ. ευρώ περίπου. Με βάση τις εκτάσεις που καλλιεργήθηκαν το 2012 με ψυχανθή, η στρεμματική ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα €22. Το ποσό αυτό είναι το μέγιστο που μπορεί να διατεθεί, για το που θα καταλήξει το ποσό αυτό θα πρέπει να αναμένονται οι τελικές αποφάσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης. Φυσικά αν οι εκτάσεις αυξηθούν, η στρεμματική ενίσχυση θα μειωθεί.
    Πρόσθετες ενισχύσεις μπορούν να λάβουν και άλλες κατηγορίες αγροτών. Πρόκειται για τις λεγόμενες “συνδεδεμένες” επιδοτήσεις. Είναι άγνωστο ακόμα ποιες καλλιέργειες και εκτροφές θα λάβουν τέτοιες πρόσθετες ενισχύσεις, ωστόσο έχουν ήδη αποκλειστεί τα θερμοκήπια ενώ φαίνεται να υπάρχει πρόθεση για στήριξη της εντατικής κτηνοτροφίας, η οποία, καθώς δεν διαθέτει βοσκότοπους, δεν μπορεί να στηριχθεί αλλιώς.
    Τέλος και οι νέοι αγρότες (όσοι είναι κάτω των 40 ετών) θα λαμβάνουν για τα πρώτα 5 χρόνια από την αρχική τους εγκατάσταση πρόσθετη ενίσχυση με προσαύξηση κατά 25% επί της αξίας των δικαιωμάτων τους. Το σχετικό κονδύλιο μπορεί να φτάσει μέχρι τα 40 εκ. ευρώ.
    Το ποσό που έχει η Ελλάδα για τις επιδοτήσεις των αγροτών είναι συγκεκριμένο και όλη την 7ετία 2014-2020 είναι περίπου 15 εκ. ευρώ. Αυτό το ποσό θα κατανεμηθεί μεταξύ της βασικής επιδότησης, του πρασινίσματος και των πρόσθετων ενισχύσεων εντός ορίων  που έχουν τεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ανάλογα με την κατανομή των ποσών αυτών θα διαμορφωθούν και οι επιδοτήσεις, συνεπώς τα ποσά που αναφέρονται παραπάνω είναι ενδεικτικά.

Αγροτική Ανάπτυξη
    Πέρα από τις άμεσες αυτές επιδοτήσεις την επόμενη 7ετία πρόκειται να διατεθούν 3,7 δις ευρώ (συμμετοχή Ε.Ε.) για την αγροτική ανάπτυξη. Δεδομένου ότι τα προγράμματα αυτά θα συγχρηματοδοτούνται και από εθνικούς πόρους, το συνολικό ποσό που θα διατεθεί θα υπερβεί τα 4,25 δις.
    Οι προτεραιότητες που τίθενται θα καλύπτουν τα εξής: προώθηση της μεταφοράς γνώσεων και καινοτομίας, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας όλων των τύπων γεωργίας, και της βιώσιμης διαχείρισης των δασών, προώθηση της οργάνωσης της αλυσίδας τροφίμων - συμπεριλαμβανομένης της μεταποίησης και της εμπορίας - και της διαχείρισης κινδύνου, αποκατάσταση, διατήρηση και ενίσχυση των οικοσυστημάτων, προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων και της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, προώθηση της κοινωνικής ένταξης, της μείωσης της φτώχειας και της οικονομικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές. Κατά τη νέα περίοδο, τα κράτη μέλη θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να σχεδιάζουν θεματικά υποπρογράμματα, ώστε να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα όπως οι νέοι αγρότες, οι μικροκαλλιεργητές, οι ορεινές περιοχές, οι γυναίκες στις αγροτικές περιοχές, ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής ή η προσαρμογή σε αυτήν, η βιοποικιλότητα και οι αλυσίδες εφοδιασμού τοπικής εμβέλειας.
    Για τους νέους αγρότες προβλέπεται ενίσχυση μέχρι του ποσού των €70.000. Δίνεται επίσης η δυνατότητα ενίσχυσης εκκίνησης μικρών καλλιεργειών έως €15.000. Η δημιουργία Ομάδων Παραγωγών θα συνεχίσει να υποστηρίζεται αλλά μόνο για μονάδες που θα ορίζονται ως μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παραμένουν οι ενισχύσεις για ορεινές περιοχές και περιοχές με φυσικούς περιορισμούς. Θα συνεχιστούν και τα μέτρα για τα αγροπεριβαλλοντικά και τη βιολογική γεωργία, όπως και μέτρα για την αναδιάρθρωση και των εκσυγχρονισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Τα προγράμματα Leader παραμένουν επίσης, όπως και τα μέτρα για ανάπτυξη μη γεωργικών δραστηριοτήτων.
    Αυτό που αλλάζει είναι η δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων σε ευρυζωνικές υποδομές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η έμφαση στη συνεργασία έρευνας και αγροτών και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, στην καινοτομία και τη συμβουλευτική υποστήριξη των αγροτών.
    Λεπτομέρειες για τα προγράμματα σχετικά με την αγροτική ανάπτυξη δεν είναι ακόμα γνωστά, ωστόσο θα γίνουν γνωστά μέσα στο 2014.

Μηχανισμοί διαχείρισης της αγοράς
    Τα επόμενα χρόνια πρόκειται να καταργηθούν οι ποσοστώσεις γάλακτος (2015) και οι ποσοστώσεις ζάχαρης (30 Σεπτεμβρίου 2017). Επίσης το 2015 τερματίζεται το σύστημα δικαιωμάτων φύτευσης οινάμπελων, παραμένει όμως ένας περιορισμός στις φυτεύσεις καθώς η αύξηση των οινάμπελων δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1% ετησίως.
    Για τη διαχείριση κρίσεων, όπως αυτή που παρουσιάστηκε με το βακτήριο E. coli, δημιουργείται αποθεματικό κρίσης με χρήματα από τις άμεσες ενισχύσεις. Σε περίπτωση που δε χρησιμοποιηθούν θα επιστρέφουν το επόμενο έτος στους αγρότες μέσω των άμεσων ενισχύσεων. Τα υφιστάμενα συστήματα δημόσιας παρέμβασης και ιδιωτικής αποθεματοποίησης διατηρούνται αναθεωρημένα. Διατηρείται επίσης το πρόγραμμα κατανάλωσης φρούτων και διανομής γάλακτος στα σχολεία με αύξηση του διατιθέμενου κονδυλίου.

Φορολόγηση

    Ως προς τη φορολόγηση των αγροτών, είναι γνωστό ότι από 1/1/2014 οι αγρότες θα πρέπει να τηρούν βιβλία εσόδων – εξόδων και η φορολόγηση τους θα γίνεται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 13% (από το 2015, το 2014 θα είναι μεταβατικό έτος ως προς τη φορολόγηση). Από το μέτρο συζητείται να εξαιρεθούν οι μικροί καλλιεργητές, είναι άγνωστο όμως ακόμα ποιοι θα εξαιρεθούν. Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες θα πρέπει να κάνουν έναρξη στην εφορία, θα κόβουν τιμολόγια πώλησης και θα πληρώνουν ΦΠΑ ανά τρίμηνο. Με τον τρόπο αυτό το Υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι θα χτυπηθεί η φοροδιαφυγή στο κύκλωμα της διακίνησης αγροτικών προϊόντων. Για τους αγρότες αυτό σημαίνει ότι θα παίρνουν πίσω το σύνολο του ΦΠΑ που θα πληρώνουν για τα αγροτικά εφόδια. Από την άλλη όμως θα αυξηθεί το φορολογικό βάρος, ειδικά για μικρούς καλλιεργητές καθώς δεν θα ισχύει για αυτούς αφορολόγητο. Θα αυξηθεί επίσης το διοικητικό βάρος της εκμετάλλευσης. Αυτό μεταφράζεται σε χρόνο που θα πρέπει να αφιερώσει ο αγρότης και σε κόστος για την απασχόληση λογιστή. Στη φορολογική επιβάρυνση των αγροτών πρόκειται να προστεθεί και ο φόρος των αγροτεμαχίων, για τον οποίο επίσης είναι άγνωστο το τι θα ισχύσει τελικά.

Συμπεράσματα

    Ως συμπέρασμα, η επένδυση στον αγροτικό τομέα οπωσδήποτε παρουσιάζει περισσότερες δυσκολίες σε σχέση με το παρελθόν, παραμένει ωστόσο ο κλάδος της οικονομίας με τις μεγαλύτερες αντοχές στην κρίση και παρά τις μειώσεις στη χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, εξακολουθεί να διαθέτει ένα σταθερό εργαλείο οικονομικής ενίσχυσης. Οργανωτικές δυσκολίες εμπόδισαν στο παρελθόν την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα, ωστόσο επιχειρείται μία αναδιάρθρωση στον συνεταιριστικό τομέα, ενώ αρκετά είναι και τα παραδείγματα νεοσύστατων συνεταιρισμών ή ομάδων παραγωγών οι οποίοι κινούνται δυναμικά ξεπερνώντας αγκυλώσεις του παρελθόντος.
    Το σίγουρο είναι ότι η επένδυση στον αγροτικό τομέα δεν διαφέρει από κάθε άλλη επένδυση. Μπορεί να αποφέρει κέρδη, μπορεί να οδηγήσει και σε ζημιές. Τόσο το οικονομικό περιβάλλον, όσο και οι πράξεις και οι αποφάσεις του επενδυτή μπορούν να οδηγήσουν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Για αυτό και ο κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει πάντα με τη βοήθεια γεωπόνου μελετητή να διαμορφώσει ένα επενδυτικό σχέδιο που θα οδηγεί στη δημιουργία μία βιώσιμης αγροτικής εκμετάλλευσης. Τότε μόνο και λαμβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα που έχει να υλοποιήσει το επενδυτικό σχέδιο και τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει, θα πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει ή όχι να ενταχθεί στο αναμενόμενο πρόγραμμα Νέων Αγροτών.



Παρουσίαση του προγράμματος Νέων Αγροτών

    Παρακάτω θα παρουσιαστεί με βάση την προκήρυξη του 2009 ποιοι μπορούσαν να ενταχθούν στο πρόγραμμα και πως μοριοδοτούνταν με βάση στοιχεία του επενδυτικού τους σχεδίου. Στο παρακάτω κείμενο συχνά παρουσιάζεται ο όρος ΜΑΕ (Μονάδες Ανθρώπινης Εργασίας). Οι μονάδες ανθρώπινης υπολογίζονται με βάση την καλλιέργεια (τις ώρες απασχόλησης ανά στρέμμα) επί την έκταση της και διαιρούμενη με 1750 ώρες. Για τον προσδιορισμό του εισοδήματος της αγροτικής εκμετάλλευσης χρησιμοποιούνται δείκτες με βάση το είδος της καλλιέργειας/εκτροφής. Για να δείτε του δείκτες αυτούς και τις ώρες απασχόλησης ανά στρέμμα, όπως ίσχυαν για την προκήρυξη του 2009, πατήστε εδώ. Ο πίνακας με τις ώρες εργασίας ανά καλλιέργειας αναπροσαρμόστηκε το 2011 με την Υ.Α. 169653/9-6-2011 (ΦΕΚ 1181/2011). Επίσης αναφέρεται ο όρος “εισόδημα αναφοράς”. Το εισόδημα αναφοράς για την προκήρυξη του 2009 είχε οριστεί στις €15.000. Για τον προσδιορισμό του ύψους της οικονομικής ενίσχυσης αλλά και τη βαθμολόγηση των υποψηφίων λαμβάνεται υπόψη ο τόπος κατοικίας των υποψηφίων (ορεινές, μειονεκτικές ή κανονικές περιοχές). Οι ορεινές και μειονεκτικές περιοχές καθορίζονται με την Οδηγία  85/148/ΕΟΚ.
    Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερόμενων έχει αναπτυχθεί σχετικό εργαλείο σε μορφή λογιστικού φύλλου, με έκδοση τόσο για το Microsoft Excel όσο και για το OpenOffice Calc, το οποίο μπορείτε να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας και με τη χρήση του να κάνετε μία πρώτη εκτίμηση της δυνατότητας ένταξης σας στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών, των μορίων που συγκεντρώνεται και το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης που θα λάβετε εάν ενταχθείτε. Το εργαλείο προσφέρεται για μία αρχική αξιολόγηση, σε κάθε περίπτωση να απευθύνεστε σε γεωπόνο μελετητή καθώς το εργαλείο αυτό δεν τον υποκαθιστά.

Τι προσφέρει το πρόγραμμα

    Λεπτομέρειες για την εφαρμογή του προγράμματος δεν έχουν γίνει γνωστές, ωστόσο σύμφωνα με δήλωση του πρώην ειδικού γραμματέα Κοινοτικών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Θανάση Θεοχαρόπουλου, θα ισχύσει περίπου ότι και στην προηγούμενη προκήρυξη του 2009. Είναι επίσης γνωστό ότι η χρηματοδότηση που θα λάβει ο κάθε Νέος Αγρότης θα εξαρτηθεί από τον τόπο μόνιμης κατοικίας (ορεινή, μειονεκτική, λοιπές), την κατεύθυνση της εκμετάλλευσης (κτηνοτροφική, φυτική, μικτή) και το επίπεδο του εισοδήματος της εκμετάλλευσης στη μελλοντική κατάσταση, όταν θα έχει ολοκληρωθεί το επιχειρηματικό σχέδιο.
    Συγκεκριμένα:
  1. Για ορεινή €7.500, για μειονεκτική €5.000 και για λοιπές περιοχές €2.5000.
  2. Για κτηνοτροφική €7.500, για φυτική €7.500 και για μικτή–μελισσοκομία €5.000.
  3. Για επίπεδο εισοδήματος της εκμετάλλευσης στη μελλοντική κατάσταση πάνω από από το 120% (€18.000) του Εισοδήματος Αναφοράς €5.000 και επίπεδο εισοδήματος 80-120% (€12.000-€18.000) του Εισοδήματος Αναφοράς €2.500. Ως Εισόδημα Αναφοράς το 2009 είχε οριστεί €15.000.
    Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Τσαυτάρη, η προκαταβολή του προγράμματος θα αντιστοιχεί στο 70% της συνολικής ενίσχυσης και το υπόλοιπο 30% θα δοθεί σε δύο δόσεις, 15% και 15%, ότι δηλαδή ίσχυσε και για την προκήρυξη του 2009.
    Να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα είναι ανταγωνιστικό σε επίπεδο Περιφέρειας. Τα κονδύλια κατανέμονται, με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και οι υποψήφιοι που εντάσσονται είναι αυτοί που συγκεντρώνουν τα περισσότερα μόρια μέχρι να καλυφθεί το διαθέσιμο ποσό. Το ότι το 2009 είχαν ενταχθεί όλοι οφείλεται σε πολιτική απόφαση να μειωθεί το ύψος της επιδότησης προκειμένου να εξυπηρετηθούν όλοι.
    Παρακάτω θα επιχειρηθεί με βάση την προκήρυξη του 2009 και την κατάσταση που υπάρχει και που διαμορφώνεται να παρουσιαστεί το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών, τα κατά και τα υπέρ του.

Ποιες είναι οι απαιτήσεις ένταξης

    Για την ένταξη στο πρόγραμμα ο υποψήφιος θα πρέπει να πληρεί τα κριτήρια που τίθενται παρακάτω αλλά και να υποβάλλει σχετική αίτηση η οποία θα περιλαμβάνει ένα επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο να πληρεί τις προδιαγραφές που θέτει το πρόγραμμα. Μετά την έγκριση της αίτησης και την ένταξη του υποψηφίου στο Πρόγραμμα Νέων Αγροτών, ο υποψήφιος καλείται να τηρήσει μία σειρά δεσμεύσεων. Η αποτυχία τήρησης των δεσμεύσεων αυτών μπορεί να οδηγήσει σε απένταξη από το πρόγραμμα και απαίτηση εκ μέρους της πολιτείας για επιστροφή εντόκως των καταβληθέντων οικονομικών ενισχύσεων μέσω του προγράμματος Νέων Αγροτών. Παρακάτω γίνεται μία παρουσίαση των απαιτήσεων ένταξης και των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει ο Νέος Αγρότης.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
    Δικαίωμα υποβολής αίτησης ενίσχυσης στο Μέτρο έχουν φυσικά πρόσωπα, μόνιμοι κάτοικοι της Ελληνικής Επικράτειας, εγγεγραμμένοι στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ), που εγκαταστάθηκαν για πρώτη φορά ως αρχηγοί γεωργικής εκμετάλλευσης, κατά το δεκατετράμηνο που προηγείται της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής της αίτησης ενίσχυσης, εφόσον στο πρόσωπό τους, κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ενίσχυσης, πληρούνται αθροιστικά και οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
    α) Έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους, έχουν πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα και φερεγγυότητα σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και δεν έχουν συμπληρώσει το 40ο έτος της ηλικίας τους.
    β) Είναι μόνιμοι κάτοικοι ορεινού ή μειονεκτικού Δημοτικού ή Κοινοτικού Διαμερίσματος και Οικισμού ή Δημοτικού ή Κοινοτικού Διαμερίσματος κανονικής περιοχής με πραγματικό πληθυσμό έως 100.000 κατοίκους. Ειδικά για την την Περιφέρεια Αττικής, οι περιοχές εφαρμογής του προγράμματος είναι οι δήμοι Ανάβυσσου, Αυλώνος, Καλάμου, Κερατέας, Λαυρεωτικής, Μαραθώνος, Ωρωπιων, Βιλιών, Ερυθρών, Μεγάρων, οι κοινότητες Αγ. Κωνσταντίνου Βαρνάβα, Γραμματικού, Μαρκόπουλου Ωρωπού, Παλαιάς Φωκέας, Συκαμίνου, καθώς και οι περιοχές της τέως επαρχίας Τροιζηνίας και των νήσων Κυθήρων, Αντικυθήρων, Πόρου, Σπετσών και Ύδρας.
    γ) Η γεωργική τους εκμετάλλευση να βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή κατοικίας του και να έχει ελάχιστο μέγεθος απαιτήσεων σε εργασία 0,5 ΜΑΕ. Τα αγροτεμάχια θα πρέπει να έχουν ελάχιστο μέγεθος 500 τ.μ. (ή 300 τ.μ. εάν είναι ελαιώνας). Στην περίπτωση που η καλλιέργεια δεν είναι επιλέξιμη για ενεργοποίηση δικαιωμάτων ενιαίας ενίσχυσης η ελάχιστη έκταση είναι 1 στρέμμα (εκτός νησιών Αιγαίου, εξαιρείται η Κρήτη και η Εύβοια). Το σύνολο της γεωργικής εκμετάλλευσης θα πρέπει να έχει περιληφθεί για πρώτη φορά σε Ενιαία Δήλωση εκμετάλλευσης κατά τους 14 προηγούμενος μήνες. Κατά τις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων ενίσχυσης του Μέτρου είναι δυνατόν με τη σχετική απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να εξαιρούνται προσωρινά της υποχρέωσης προηγούμενης εγγραφής στο ΟΣΔΕ κατηγορίες υποψηφίων. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται ισοδύναμες προϋποθέσεις και τα σχετικά δικαιολογητικά και αποδεικτικά στοιχεία για την τεκμηρίωση των προϋποθέσεων πρώτης εγκατάστασης των εν λόγω υποψηφίων ως αρχηγών γεωργικών εκμεταλλεύσεων μεγέθους απαιτήσεων σε εργασία μεγαλύτερου ή ίσου της 0,5 ΜΑΕ.
    δ) Διαθέτουν επαρκή επαγγελματική ικανότητα (πτυχίο ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΕΠΑΣ, ΕΠΑΛ, ΤΕΣ σχετικής ειδικότητας) ή αναλαμβάνουν τη δέσμευση να την αποκτήσουν (παρακολούθηση σεμιναρίων 150 ωρών από τον ΕΛΓΟ - Δήμητρα) εντός 36 μηνών από την ημερομηνία λήψης της ατομικής απόφασης έγκρισης.
    ε) Υποβάλλουν Επιχειρηματικό Σχέδιο (βλ. Απαιτήσεις Επιχειρηματικού Σχεδίου)
    στ) Αναλαμβάνουν τις συμβατικές δεκαετείς μακροχρόνιες υποχρεώσεις.
    Ο όρος της πρώτης φοράς για την εγκατάσταση του υποψηφίου ως αρχηγού γεωργικής εκμετάλλευσης, προκειμένου να τύχει των ενισχύσεων του Μέτρου, εκπληρώνεται εφόσον το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ημερομηνίας πρώτης εγκατάστασης στη γεωργική εκμετάλλευση και της λήψης της απόφασης έγκρισης δεν υπερβαίνει τους δεκαοκτώ (18) μήνες.

Δεν δύνανται να κριθούν δικαιούχοι ενίσχυσης οι κάτωθι:
  • Τα νομικά πρόσωπα.
  • Τα φυσικά πρόσωπα που έχουν ασκήσει γεωργική δραστηριότητα στο όνομά τους ή για λογαριασμό τους ως ιδιοκτήτες ή αρχηγοί γεωργικών εκμεταλλεύσεων, μεγέθους σε εργασία 0,5 ΜΑΕ και άνω, στο παρελθόν ή είχαν τον έλεγχο καθ’ οιονδήποτε τρόπο (μέτοχοι, εταίροι, διαχειριστές, μέλη του διοικητικού συμβουλίου, νόμιμοι εκπρόσωποι, κ.λπ.) νομικού προσώπου που ασκούσε ή εξακολουθεί να ασκεί γεωργική δραστηριότητα κατά τα 5 έτη που προηγούνται της έναρξης της γεωργικής δραστηριότητας.
  • Οι μόνιμοι ή με σύμβαση υπάλληλοι του Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ., Ν.Π.Ι.Δ., οι στρατιωτικοί, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων κλπ. Οι εποχιακοί υπάλληλοι και οι υπάλληλοι ορισμένου χρόνου εξετάζονται ανά περίπτωση (ημερομίσθια, μισθός, περίοδος και διάρκεια σύμβασης κλπ).
  • Η περιστασιακή απασχόληση δύναται να γίνει αποδεκτή εφόσον πραγματοποιείται σε χρόνο που το είδος της καλλιέργειας ή ο κλάδος της παραγωγής το επιτρέπει.
  • Όσοι λαμβάνουν επιδόματα αναπηρίας με ποσοστό αναπηρίας ίσο ή μεγαλύτερο του 67%.
  • Όσοι έχουν συνολικό οικογενειακό εισόδημα (υποψηφίου, συζύγου και ανηλίκων τέκνων από όλες τις πηγές) μεγαλύτερο από το 150% του εισοδήματος αναφοράς, όπως αυτό ισχύει κάθε φορά. Το συνολικό οικογενειακό εισόδημα υπολογίζεται ως ο μέσος όρος των συνολικών οικογενειακών εισοδημάτων των διαθέσιμων δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος των τριών τελευταίων ετών, αφαιρούμενων των εισοδημάτων που αντιστοιχούν σε επάγγελμα, απασχόληση ή πηγή που επίσημα έχει διακοπεί και δεν υφίσταται στο εξεταζόμενο έτος.
  • Όσοι έχουν ατομικό εξωγεωργικό εισόδημα μεγαλύτερο από το 100% του εισοδήματος αναφοράς, όπως αυτό ισχύει κάθε φορά. Το ατομικό εξωγεωργικό εισόδημα υπολογίζεται ως ο μέσος όρος των εξωγεωργικών εισοδημάτων όπως προκύπτουν από τις φορολογικές δηλώσεις των τριών τελευταίων ετών, αφαιρούμενων των εισοδημάτων που αντιστοιχούν σε επάγγελμα, απασχόληση ή πηγή που επίσημα έχει διακοπεί και δεν υφίσταται στο εξεταζόμενο έτος.
  • Όσοι εκ των οποίων ο/η σύζυγος είναι είτε κατά κύρια απασχόληση γεωργός, είτε είναι αρχηγός γεωργικής εκμετάλλευσης μεγέθους απαιτήσεων σε εργασία τουλάχιστον 0,5 ΜΑΕ την οποία λειτουργούσε, ή λάμβανε ενισχύσεις που χορηγούνται σε αρχηγούς γεωργικών εκμεταλλεύσεων δυναμικότητας σε εργασία τουλάχιστον 0,5 ΜΑΕ κατά τα προηγούμενα έτη.
  • Οι άμεσα συνταξιοδοτούμενοι από οποιοδήποτε ταμείο του εσωτερικού ή εξωτερικού.
  • Οι σπουδάστριες- σπουδαστές και φοιτήτριες - φοιτητές από την έναρξη της φοίτησης έως τη συμπλήρωση του αριθμού των προβλεπόμενων ετών φοίτησης για κάθε σχολή.
  • Όσοι εκτίουν ποινές φυλάκισης ή εκκρεμεί εις βάρος τους δίωξη για καλλιέργεια, κατοχή, εμπορία, διάθεση ναρκωτικών ουσιών, ζωοκλοπή, καταστροφή του περιβάλλοντος και απάτη σε βάρος του Δημοσίου ή δεν έχει παρέλθει τριετία από την έκτιση της οποιασδήποτε ποινής για τα αδικήματα αυτά.
  • Όσοι δεν αποδέχονται τη διασταύρωση των δηλούμενων στοιχείων με τα επίσημα στοιχεία του Κράτους και λοιπών Δημόσιων Υπηρεσιών, ιδιαιτέρως δε με τα στοιχεία του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου και των λοιπών μητρώων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του TAXIS, των ασφαλιστικών οργανισμών, του Εθνικού Δημοτολογίου, του Εθνικού Κτηματολογίου, των οργανισμών κοινής ωφέλειας κλπ.
  • Όσοι έχουν τύχει απόφασης ένταξης ή/και λάβει ενισχύσεις πρώτης εγκατάστασης και επενδύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις οποτεδήποτε στο παρελθόν.
  • Όσοι δηλώνουν στην αίτηση ενίσχυσης – φάκελο υποψηφιότητας ψευδή ή αναληθή στοιχεία.
  • Όσοι δεν προσκομίζουν με την αίτηση ενίσχυσης – φάκελο υποψηφιότητας τα απαιτούμενα δικαιολογητικά όπως αυτά ορίζονται από την πρόσκληση του Μέτρου ή και από το φάκελο υποψηφιότητας.
Απαιτήσεις του επιχειρηματικού σχεδίου
    Το επιχειρηματικό σχέδιο θα πρέπει να είναι μέγιστης χρονικής διάρκειας πέντε ετών με δεσμευτικούς στόχους και ενδιάμεσες χρονικές προθεσμίες για την ανάπτυξη των γεωργικών δραστηριοτήτων τους, καθώς και για τη διαρθρωτική προσαρμογή της εκμετάλλευσής τους.
    Θα πρέπει να δημιουργηθεί γεωργική εκμετάλλευσης συνολικού μεγέθους απαιτήσεων σε εργασία μεγαλύτερου της μιας (1) ΜΑΕ και εισοδήματος μεγαλύτερου του 80% του εισοδήματος αναφοράς (όπως αυτό ορίζεται κάθε φορά) με την ολοκλήρωση του επιχειρηματικού σχεδίου. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται βελτίωση του εισοδήματος της γεωργικής εκμετάλλευσης κατά 10% τουλάχιστον σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση κατά την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης.

    Αναλυτικότερα οι όροι ένταξης και οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνει ο Νέος Αγρότης υπάρχουν στην ΚΥΑ 704/2008.

Τι δεσμεύσεις αναλαμβάνει κανείς αν ενταχθεί στο πρόγραμμα;

Άμεσες δεσμεύσεις
    Με την ένταξη του θα πρέπει να ασφαλιστεί στον ΟΓΑ ως κύριο ταμείο ασφάλισης και να εγγραφεί στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων. Αν δεν διαθέτει ήδη τα επαγγελματικά προσόντα θα πρέπει να τα αποκτήσει ενός 36 μηνών. Οφείλει να ολοκληρώσει το επενδυτικό του σχέδιο εντός 5 ετών.
    Ο Νέος Αγρότης θα πρέπει να αποδέχεται τη διασταύρωση των δηλούμενων στοιχείων με τα επίσημα στοιχεία του Κράτους και λοιπών Δημόσιων Υπηρεσιών, ιδιαιτέρως δε με τα στοιχεία του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου και των λοιπών μητρώων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του TAXIS, των ασφαλιστικών οργανισμών, του Εθνικού Δημοτολογίου, του Εθνικού Κτηματολογίου, των οργανισμών κοινής ωφέλειας κλπ.

Μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις
  1. Να υποβάλλει κατ’ έτος στον ΟΠΕΚΕΠΕ Ενιαία Δήλωση Εκμετάλλευσης και να τηρεί τις λοιπές υποχρεώσεις των αρχηγών γεωργικών εκμεταλλεύσεων σε σχέση με το ΟΣΔΕ και τα Μητρώα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
  2. Να τηρεί τουλάχιστον απλοποιημένη λογιστική για την παρακολούθηση των παραγωγικών και οικονομικών στοιχείων της εκμετάλλευσής του από την  ημερομηνία έκδοσης της απόφασης έγκρισης.
  3. Να παραμείνει στον τόπο της μόνιμης κατοικίας του.  
  4. Να υποβάλλει κατ’ έτος στην αρμόδια ΔΟΥ φορολογική δήλωση.
  5. Να υποβάλλει κατ’ έτος στη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης της οικείας Ν.Α. τα δικαιολογητικά που θα ζητούνται για την πιστοποίηση της τήρησης των συμβατικών μακροχρόνιων υποχρεώσεων (Ενιαία Δήλωση Εκμετάλλευσης, φορολογικές δηλώσεις και εκκαθαριστικά, ΟΓΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας κ.λπ.).
  6. Να δέχεται και να διευκολύνει τους ελέγχους που πραγματοποιούν Εθνικά και Κοινοτικά Όργανα, για τη διαπίστωση της τήρησης της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας.
  7. Να διατηρήσει τουλάχιστον το επίπεδο εισοδήματος της εκμετάλλευσής του, για το οποίο ενισχύθηκε, από την ημερομηνία επίτευξης του δεσμευτικού στόχου.
  8. Να απόκτηση την ιδιότητα του κατά κύρια απασχόληση γεωργού, δηλαδή να αντλεί τουλάχιστον το 50% του ατομικού του εισοδήματος από γεωργικές δραστηριότητες που ασκούνται στα όρια της εκμετάλλευσης του και παράλληλα να μην αφιερώνει για δραστηριότητες εκτός των ορίων της γεωργικής εκμετάλλευσης πάνω από 50% του συνολικού χρόνου απασχόλησης του ή να αποκτήσει την ιδιότητα του κατά κύρια απασχόληση αγρότη και να αντλεί τουλάχιστον το 50% του ατομικού του εισοδήματος από αγροτικές δραστηριότητες (γεωργία, κτηνοτροφία, αγροτουρισμό, αγροβιοτεχνία, αλιεία - πλην υπερπόντιας - δασικές δραστηριότητες και δραστηριότητες προστασίας του φυσικού χώρου) υπό τον όρο ότι τουλάχιστον το 25% του συνολικού του εισοδήματος προέρχεται από γεωργικές - κτηνοτροφικές δραστηριότητες και παράλληλα να μην αφιερώνει για δραστηριότητες εκτός γεωργικής εκμετάλλευσης χρόνο μεγαλύτερο του 50% του συνολικού χρόνου απασχόλησης.
  9. Να διατηρήσει τουλάχιστον την ιδιότητα του μερικής απασχόλησης γεωργού και αρχηγού της εκμετάλλευσης, δηλαδή να αντλεί τουλάχιστον το 25% του εισοδήματός του από γεωργικές δραστηριότητες και παράλληλα να μην αφιερώνει για δραστηριότητες εκτός της εκμετάλλευσης του χρόνο μεγαλύτερο του 50% της συνολικής του απασχόλησης, από το πέρας της ανώτατης προθεσμίας ή της ανώτατης ημερομηνίας επίτευξης των δεσμευτικών στόχων.
  10. Να μην εμπλακεί σε ενέργειες που έχουν σχέση με κατοχή, εμπορία, διάθεση ναρκωτικών ουσιών, ζωοκλοπή, καταστροφή του περιβάλλοντος και απάτη εις βάρος του Δημοσίου.


Γιατί να ενταχθώ στο τωρινό πρόγραμμα Νέων Αγροτών;

  1. Γιατί αυτή τη στιγμή είναι το μόνο πρόγραμμα που αφορά τους νεοεισερχόμενους στην αγροτική παραγωγή. Κανένα άλλο πρόγραμμα, είτε του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, είτε άλλου Υπουργείου δεν έχει αυτή τη στόχευση. Η ένταξη στον Αναπτυξιακό Νόμο δεν είναι ισοδύναμη με το πρόγραμμα Νέων Αγροτών διότι α) δεν δίνει κεφάλαιο εκκίνησης και β) αφορά επενδύσεις άνω των 100.000 ευρώ, με συμμετοχή του δημοσίου μέχρι 50% (ανάλογα την Περιφέρεια) και με 25% τουλάχιστον ιδία κεφάλαια. Διάφορα άλλα προγράμματα επιχειρηματικότητας που δίνουν κεφάλαιο εκκίνησης δεν περιλαμβάνουν την αγροτική παραγωγή στις δράσεις που επιδοτούν.
  2. Η καθυστέρηση στη διαμόρφωση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) αναμένεται να καθυστέρηση και την έναρξη στα επενδυτικά προγράμματα της επόμενης ΚΑΠ κατά ένα χρόνο. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είχε ήδη εξαντλήσει τον προϋπολογισμό για το πρόγραμμα Νέων Αγροτών το 2009. Η προκήρυξη που αναμένεται θα προέλθει από μετακίνηση κονδυλίων από προγράμματα με χαμηλή απορροφητικότητα. Δεδομένου των παραπάνω και ότι η τωρινή ΚΑΠ πλησιάζει στη λήξη της, δεν πρόκειται να υπάρξει νέα προκήρυξη αντίστοιχου προγράμματος πριν, τουλάχιστον, το 2015.
  3. Γιατί θέλω να ξεκινήσω τώρα την αγροτική μου εκμετάλλευση. Αν ξεκινήσω τώρα δεν μπορώ να ωφεληθώ αντίστοιχου προγράμματος στο μέλλον.
  4. Γιατί πραγματικά θέλω να ασχοληθώ με την αγροτική παραγωγή και είμαι αποφασισμένος να παραμείνω στον τομέα για την επόμενη 10ετία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δεσμεύσεις σε βάθος 10ετίας η μη τήρηση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε απένταξη και απαίτηση επιστροφής του καταβληθέντος ποσού.

Γιατί να μην ενταχθώ στο τωρινό πρόγραμμα Νέων Αγροτών

  1. Κάποιοι στέκονται στην τύχη του προηγούμενου προγράμματος Νέων Αγροτών. Στην προηγούμενη προκήρυξη όσοι εντάχθηκαν έλαβαν το 70% της οικονομικής ενίσχυσης στην 1η δόση, λίγους μήνες μετά την υπογραφή της τελικής σύμβασης. Η καταβολή της 2ης και της 3ης δόσης παρουσίασε και συνεχίζει να παρουσιάζει καθυστερήσεις οι οποίες οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε καθυστέρηση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε διάφορα προγράμματα και δράσεις. Για παράδειγμα υπήρξε καθυστέρηση στην πραγματοποίηση των σεμιναρίων επαγγελματικής κατάρτισης 150 ωρών που είχε επιφορτιστεί ο τότε ΟΓΕΕΚΑ Δήμητρα, νυν ΕΛΓΟ Δήμητρα. Ορισμένοι νέοι αγρότες για την ολοκλήρωση των επενδύσεων περίμεναν τα Σχέδια Βελτίωσης, η υλοποίηση των οποίων έχει καθυστερήσει σημαντικά. Βέβαια το Υπουργείο αναγνωρίζοντας τις καθυστερήσεις και υπό τον κίνδυνο απένταξης αγροτών από το πρόγραμμα έχει πραγματοποιήσει σχετικές τροποποιήσεις που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αυτό.
  2. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να θεωρηθεί ότι το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης είναι δυσανάλογο των απαιτήσεων και των δεσμεύσεων που επιβάλλει το πρόγραμμα. Για αυτό και αρκετοί περιμένουν τη νέα ΚΑΠ, όπου η επιδότηση πρώτης εγκατάστασης νέων αγροτών θα μπορεί να φτάσει έως τις €70.000 ευρώ. Αυτό ωστόσο δε σημαίνει ότι το πρόγραμμα Νέων Αγροτών που θα προκηρυχθεί με τη νέα ΚΑΠ θα επιδοτεί με αυτό το ποσό τους νέους αγρότες. Τα €70.000 είναι η οροφή, το υψηλότερο ποσό με το οποίο θα μπορούν να επιδοτήσουν μία νέα εκμετάλλευση τα κράτη μέλη της Ε.Ε. Και στην αρχική προκήρυξη του 2009 το ύψος της επιδότησης έφτανε τα  €40.000. Ωστόσο υπήρξε πολιτική απόφαση για ένταξη στο πρόγραμμα του συνόλου των αιτούντων με αποτέλεσμα τον περιορισμό της επιδότησης μέχρι τις  €20.000. Στην παρούσα προκήρυξη επίσης είναι πολιτική απόφαση να ωφεληθούν περίπου 5.500 – 6.000 νέοι αγρότες. Αυτό θέτει και τον περιορισμό, με βάση και το διαθέσιμο κονδύλιο, στις  €20.000. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει αν στην επόμενη προκήρυξη οι νέοι αγρότες θα ενισχυθούν μέχρι τις  €70.000, που είναι η κοινοτική οροφή ή με χαμηλότερα ποσά.
  3. Γιατί θέλω να προσπαθήσω να δημιουργήσω μία αγροτική εκμετάλλευση από την οποία να ζω, δεν είμαι όμως σίγουρος ότι θα στραφώ οριστικά στη γεωργία/κτηνοτροφία.
  4. Γιατί δεν θέλω να ασχοληθώ μόνο με τα αγροτικά. Τα αγροτικά τα θέλω για συμπλήρωση του εισοδήματος μου.

Ερωτήσεις - Απαντήσεις

  • Δεν έχω ιδιόκτητα χωράφια, μπορώ να ενταχθώ στο πρόγραμμα;
Αν τα αγροτεμάχια θα είναι ιδιόκτητα ή ενοικιαζόμενα δεν έχει σημασία παρά για τη βαθμολόγηση της αίτησης όπου όσοι έχουν εκμεταλλεύσεις με περισσότερο από 50% ιδιόκτητα αγροτεμάχια πριμοδοτούνται.

  • Καλλιεργώ χωράφια εδώ και χρόνια αλλά δεν παίρνω επιδότηση, μπορώ να ενταχθώ;
Η λήψη επιδότησης δεν αποτελεί κριτήριο ένταξης ή απόρριψης. Αυτό που έχει σημασία είναι κατά το παρελθόν το μέγεθος της εκμετάλλευσης να μην ήταν μεγαλύτερο από 0,5 ΜΑΕ.

  • Δεν έχω ασχοληθεί ποτέ με τη γεωργία/κτηνοτροφία, μπορώ να ενταχθώ στο πρόγραμμα;
Προϋπόθεση για την ένταξη στο πρόγραμμα είναι το 2013 να είχες υποβάλλει δήλωση ΟΣΔΕ και το μέγεθος της αγροτικής σου εκμετάλλευσης να ήταν τουλάχιστον 0,5 ΜΑΕ (βλ. Παρουσίαση του προγράμματος Νέων Αγροτών). Ενδεικτικά 0,5 ΜΑΕ καλύπτονται από 20 στρέμματα ελιές για παραγωγή ελαιολάδου ή 49 στρέμματα καλλιέργειας βαμβακιού ή 25 στρέμματα καλλιέργειας πατάτας ή 4 στρέμματα υπαίθριας καλλιέργειας τομάτας. Για όσους δεν έχουν υποβάλλει δήλωση ΟΣΔΕ το 2013 αναμένεται να υπάρξει πρόβλεψη από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, είναι άγνωστο όμως τι θα προβλέπει.

  • Θέλω να εκμεταλλευτώ το πρόγραμμα, αλλά δεν θέλω να φύγω από την πόλη.
Εφόσον η κατοικία είναι σε δημοτικό ή κοινοτικό διαμέρισμα κάτω των 100.000 κατοίκων είναι δυνατή η ένταξη στο πρόγραμμα. Εδώ προσοχή στο ότι ενδιαφέρει ο πληθυσμός του δημοτικού διαμερίσματος και όχι του αστικού ιστού. Φυσικά αυτό επηρεάζει το ποσό ενίσχυσης που θα λάβεις (βλ. Τι προσφέρει το πρόγραμμα).

  • Μένω σε πόλη/χωριό που δεν είναι μειονεκτική ή ορεινή περιοχή. Αν μετακομίσω σε μειονεκτική ή ορεινή περιοχή, θα λάβω υψηλότερη οικονομική ενίσχυση;
Για την αξιολόγηση της αίτησης λαμβάνεται υπόψη η μόνιμη κατοικία κατά το χρόνο που έγινε η αίτηση. Οπότε δεν μπορεί να υπάρξει δέσμευση ότι θα μετακομίσετε στο μέλλον σε μειονεκτική ή ορεινή περιοχή και να λάβετε υψηλότερη ενίσχυση.

  • Απαιτείται συμμετοχή με ιδία κεφάλαια;
Σε αντίθεση με άλλα προγράμματα, όπου υπάρχει η απαίτηση μέρος του επενδυτικού σχεδίου να καλυφθεί με ίδια κεφάλαια ή/και δανεισμό, εδώ δεν τίθεται τέτοιος όρος. Ωστόσο είναι πολύ πιθανό για την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου να απαιτηθούν κεφάλαια μεγαλύτερα από αυτά που διατίθενται μέσω του προγράμματος. Μάλιστα όσοι σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις άνω των 50.000 ετών βαθμολογούνται με επιπλέον μόρια κατά την αξιολόγηση του προγράμματος. Τα πρόσθετα αυτά κεφάλαια μπορεί να είναι ιδία ή να προέλθουν από δανεισμό ή από άλλο επενδυτικό πρόγραμμα (π.χ. Αναπτυξιακός ή Σχέδια Βελτίωσης, όποτε γίνει νέα προκήρυξη).

  • Ποιες καλλιέργειες επιδοτούνται για το πρόγραμμα Νέων Αγροτών;
Ο υποψήφιος νέος αγρότης είναι ελεύθερος να καλλιεργήσει ότι επιθυμεί. Ο μόνος περιορισμός που τίθεται είναι στο μέγεθος των αγροτεμαχίων. Για καλλιέργεια ή εκτροφή για την οποία δεν έχουν καθοριστεί δείκτες, αυτοί μπορούν να καθοριστούν μετά από τεκμηριωμένη πρόταση του γεωπόνου μελετητή.

  • Αν μεταβιβάσω στη/στο σύζυγο μου την ιδιοκτησία και αρχηγεία της εκμετάλλευσης, μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα;
Μεταβίβαση της αρχηγίας γεωργικής εκμετάλλευσης, μεγέθους σε εργασία 0,5 ΜΑΕ και άνω, μεταξύ συζύγων δεν γίνεται αποδεκτή για την ένταξη στο Μέτρο «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών».

  • Δεν έχω υποβάλλει δήλωση ΟΣΔΕ για το 2013, τι κάνω;
Έχει ανακοινωθεί ότι θα υπάρξει σχετική ρύθμιση. Από όσο είναι γνωστό η ένταξη στο πρόγραμμα θα μπορεί να γίνει με τη δήλωση ΟΣΔΕ του 2014.

Θέλω να διαβάσω και άλλα

Μέχρι 31 Μαΐου με ΟΣΔΕ 2014 οι αιτήσεις για το πρόγραμμα Νέων Αγροτών, Αγροτύπος
Για το 2015 αναβάλλονται τα επόμενα αγροτικά επενδυτικά προγράμματα, Agronews
Αγροτικές και κτηνοτροφικές ενισχύσεις με τον επενδυτικό νόμο 4146/2013, e-geoponoi.gr
Ενισχύσεις επενδυτικών σχεδίων και εγκατάσταση και λειτουργία επιχειρήσεων, Υπουργείο Ανάπτυξης
Μέτρο 112 “Εγκατάσταση Νέων Αγροτών”, Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Τι αλλαγές φέρνει το 2013 στη φορολογία αγροτών και γης
Πρόσφατες εξελίξεις στην αγροτική οικονομία της Ελλάδος, Ιούλιος 2013, ΠΑΣΕΓΕΣ
Εξελίξεις και προοπτικές απασχόλησης στον ελληνικό αγροτικό τομέα, ΠΑΣΕΓΕΣ
Το πράσινο φως της Κομισιόν έλαβε το πρόγραμμα εγκατάστασης νέων αγροτών ύψους 100 εκατ. ευρώ, Agrotypos
Μεταρρύθμιση της ΚΓΠ – Επεξήγηση των βασικών στοιχείων, Ενημερωτικό Σημείωμα, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 25/10/2013

Άλλα ενδιαφέροντα άρθρα
Έκθεση της Ολλανδικής πρεσβείας στην Ελλάδα για τον τομέα φρούτων-λαχανικών
Πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Ελληνική Στέβια
Ċ
Κωνσταντίνος Πεπονάκης,
16 Νοε 2013, 4:50 μ.μ.
Comments